Narcisme

(C) 2010 Hein Pragt

De term narcisme komt uit de psychologie werd voor het eerst gebruikt door Sigmund Freud. De kernmerken zijn vaak een obsessie met zichzelf, vaak het uiterlijk, egoïstisch gedrag, domineren, grote ambitie en bijzonder gebrek aan inlevingsvermogen. Een persoon die sterk narcistisch gedrag vertoont noemt men ook wel een narcist. De term is afkomstig van de figuur Narcissus uit de Griekse mythologie die als straf van de goden voor zijn eigenliefde, verliefd werd op zijn eigen spiegelbeeld en zo wegkwijnde.

Een narcist herkennen is niet zo gemakkelijk want narcisten zijn er in vele soorten en ze kunnen heel normaal overkomen en ook zeer overtuigend liegen waardoor ze hun gedrag goed kunnen verbloemen. Vaak zijn zo ook zeer charmant en pakken ze bijna iedereen in. De eerste indruk van een narcist is dat deze een zeer sterk gevoel van eigenwaarde en veel zelfvertrouwen heeft. Het tegendeel is echter waar de meeste narcisten hebben meestal onderbewust weinig gevoel van zelfwaarde en compenseren dit door hun gedrag.

De narcist is vaak zeer egocentrisch en heeft vaak een onderontwikkeld inlevingsvermogen, houd geen rekening met anderen en voelt zich boven de wet verheven. De narcist kan in blinde woede ontsteken als hij of zij tegengesproken wordt. Het is vaak moeilijk om een compromis te sluiten met deze mensen want zij doen niets verkeerd en ze zien zichzelf vaak als geniaal en superieur aan anderen. Ze overdrijven hun eigen prestaties en halen die van anderen naar beneden. Doordat ze eigenlijk een lage eigendunk hebben zijn ze ook vaak op zoek naar bevestiging en bewondering.

Het leven van en met iemand met een narcistische persoonlijkheidsstoornis is vaak zwaar en kan een grote impact hebben op een relatie, een gezin of werk. Iemand met een narcistische persoonlijkheidsstoornis zal altijd op zoek naar aandacht, om die aandacht te krijgen gebruikt deze persoon de mensen die het dichtst bij hem staan zoals vrienden, ouders, de partner en de kinderen. Hier volgen enkele kenmerken waaraan u een narcist kunt herkennen, let wel op dat ieder mens wel enkele van de volgende eigenschappen kan hebben zonder een narcist te zijn, het is de combinatie van meerder van deze eigenschappen die een indicatie kunnen zijn. Een echte diagnose kan alleen door een deskundige gesteld worden.

Een narcist heeft vaak de volgende kenmerken:

• het lijkt alsof ze geen geweten hebben;
• het lijkt alsof ze nooit tevreden zijn;
• ze kunnen niet goed alleen zijn;
• ze hebben vaak een negatieve levensinstelling;
• ze moeten altijd hun zin hebben;
• ze kunnen als een wals over iemand heen denderen;
• ze zijn goed in het afdwingen van bewondering;
• ze claimen, gebruiken en manipuleren mensen om hun heen;
• het lijkt alsof ze geen geweten en geen schuldgevoel hebben;
• het lijkt alsof ze alle energie uit u zuigen;
• ze zijn heel sterk op zichzelf gericht;
• ze kunnen enorm achterdochtig zijn;
• ze streven naar macht en controle ook op seksueel gebied;
• ze willen altijd aan het woord zijn en luisteren slecht;
• ze zijn heel veranderlijk in normen en waarden;
• ze willen altijd alle aandacht;
• ze hebben een zeer beperkt inlevingsvermogen;
• ze zijn heel gevoelig voor kritiek;
• ze hebben veel kritiek op anderen;
• ze zijn alleen in u geïnteresseerd voor hun eigen doelen.

Het leven met een narcist kan wel spannend zijn, het is ook vaak erg belastend en uitputtend. Vaak is het zo dat u in een relatie zit, die door de wensen en eisen van de andere persoon wordt gedomineerd. Wanneer u met een narcist leeft, merkt u dat deze persoon zichzelf als heel speciaal beschouwt, superieur aan anderen en bewondering en respect eist. Narcisten zijn meestal niet in staat tot het behouden van een gezonde relatie en vaak hebben een roerige geschiedenis van relaties achter de rug. Narcisten zijn weliswaar charmant en vol zelfvertrouwen en kunnen daardoor vaak snel allerlei mensen aan de haak slaan, maar ze blijken er zelden in te slagen een langdurige relatie op te bouwen. Vaak lag het mislukken van al deze relaties aan de ander terwijl ze zelf vaak players zijn die de baas willen zijn, afstand houden, vaak ook vreemdgaan en niet afhankelijk van hun partner willen zijn in geen enkel opzicht.

Waarom gaat het altijd over jou?" (Wendy Behary)
Een vriendin die altijd het hoogste woord voert, een partner die ervan uitgaat dat alles altijd om hem of haar draait, een betweter van een collega: omgaan met narcisten kan zeer frustrerend en zelfs intimiderend zijn. WAAROM GAAT HET ALTIJD OVER JOU? biedt praktische strategieën om beter om te gaan met narcisme. Je leert hoe je effectief kan communiceren en voor je belangen kan opkomen, zonder in een onproductieve machtsstrijd of nutteloze discussie te belanden. Een zeer leesbaar en efficiënt boek.

Grootse patienten, kleine therapeuten / druk 1 (M. Kinet & Moyson, L.)
Het is een populaire opvatting de narcist te zien als iemand die niet in staat is een ander lief te hebben en die alleen zichzelf graag ziet en bewondert. We kunnen ons ook een persoon voorstellen die mooi en aantrekkelijk is of dat denkt te zijn en wiens autocentrisme de vorm aanneemt van fascinatie door en voor het eigen imago. Sinds Freud in 1914 dit begrip introduceerde zijn de opvattingen zowel over de psychopathologie, de psychodynamiek als de psychogenese sterk geëvolueerd. Hiermee gaan uiteenlopende strekkingen over de psychotherapeutische implicaties gepaard. Zo maakt het met name een groot verschil of we het narcisme beschouwen als een fixatie in de ontwikkeling dan wel als een secundaire, defensieve formatie; of narcisme deel uitmaakt van de algemeen menselijke psychologie dan wel verwijst naar een stoornis. Hoe kunnen we het psychisch lijden van de narcistische patiënt begrijpen? Hoe kunnen we hem uit de gevangenis van het spiegelpaleis of van de echokamer bevrijden? En wat als zijn narcisme soelaas biedt voor nog grotere pijnen? En hoe zit het met het narcisme in onze cultuur?

Het narcistisch ideaal (Jan Derksen)
Hoewel narcisme in Nederland vaak als iets kwalijks wordt beschouwd, kan het ook gezien worden als een trek die cruciaal is om te overleven in onze moderne maatschappij. Bovendien is het een essentieel onderdeel van de ontwikkeling van een kind; de kleuter die zich koning op aarde voelt. Dat we de afgelopen 25 jaar zelfbewuster en narcistischer zijn geworden, heeft dan ook te maken met veranderingen in onze cultuur en met de manier waarop ouders tegenwoordig hun kinderen opvoeden. Het kind staat vaak op de eerste plaats en wordt omringd door trotse ouders en andere opvoeders. Maar door een drukkere levensstijl en door de moderne gezinssituaties wordt de hechtingsband tussen ouder en kind toch steeds dunner. Dit versterkt narcistische persoonlijkheidstrekken. Wat voor invloed heeft zelfliefde in zo'n jonge fase van het leven op de latere persoon? En wat voor functie heeft narcisme in een tijdperk waarin uiterlijk zo belangrijk is geworden? In Het narcistisch ideaal beschrijft Jan Derksen in heldere taal de huidige toepassing van dit mythische begrip.